چگونه از سرقت علمی اجتناب کنیم؟

پیش از این، در مطالب گذشته، اشکال متنوع سرقت علمی را تعریف و درباره پیامدهای منفی آن بحث کردیم. در واقع، گزارش شده است که ۱۰ درصد از مقاله‌های ری‌ترکت‌شده (Retracted Paper) به دلیل سرقت ایده‌های دیگران و ۱۴ درصد آن‌ها به دلیل اینکه قبلاً در جایی چاپ شده‌اند (duplicate publication) رد می‌شوند. از این رو، هم مورد اول (که شناخته‌شده‌تر است) و هم مورد دوم (که کمتر شناخته‌شده است) در نشر آکادمیک مهم قلمداد می‌شوند.

دسترسی آسان‌تر به مقاله‌های پژوهشی به لطف دسترسی به اینترنت، استفاده آسان از قابلیت کپی و پیست، و فشار فزاینده برای انتشار پشت سر هم مقاله‌ها در ژورنال‌های دارای ایمپکت بالا به منظور ارتقای جایگاه حرفه‌ای و دریافت کمک مالی، از جمله مواردی هستند که افراد را به سرقت علمی وا می‌دارند.

با این حال، سرقت ایده‌ها بیشتر از هر زمان دیگری قابل تشخیص است، زیرا آگاهی فضای آکادمیک در این زمینه بالا رفته است. داوران همتا، که با ادبیات آکادمیک آشنایی دارند، داده‌ها و جمله‌های منتشرشده در آثار گذشته را به راحتی تشخیص می‌دهند و ژورنال را در جریان می‌گذارند. تفاوت در شیوه نگارش و روانی متن در یک مقاله مشابه و یا گنجاندن ایده‌های نامرتبط در مقاله می‌تواند تردید داوران را برانگیزد. علاوه بر این، بسیاری از ژورنال‌های آکادمیک به ابزارهای تشخیص سرقت مجهز شده‌اند. با کمک ابزارهایی مانند CrossCheck مقاله‌های سابمیت‌شده را با دیتابیس مقاله‌های چاپ‌شده تطبیق می‌دهند.

چگونه از سرقت علمی اجتناب کنیم؟ و احتمال انتشار مقاله را افزایش دهیم؟

گام اول

زمانی که پیشینه تحقیق (literature review) را می‌نویسید، تمام منابع را با دقت ثبت کنید. نرم‌افزارهای ارجاع‌دهی، مانند Zotero و EndNote در این مسیر کمک زیادی به شما می‌دهند.

گام دوم

برای اجتناب از کپی‌برداری، به طور مستقیم به منبع ارجاع ندهید. از منابع مختلف استفاده کنید تا از تنوع محتوا مطمئن شوید. به ارجاعات توجه بیشتری کنید.

– چه زمانی به منابع‌ ارجاع دهید؟

۱- اشاره لفظ‌به‌لفظ به ایده‌های سایر پژوهشگران.

اگر متنی را به‌طور لفظ به لفظ در مقاله‌تان استفاده می‌کنید، باید آن را میان علامت کوتیشن بگنجانید، حتی اگر یک عبارت دو کلمه‌ای باشد. تنها چیزهایی را نقل قول کنید که برای استدلال‌های‌تان ضروری‌اند. تنها زمانی که پارافریز کردن جمله‌های سایر پژوهش‌گران مشکل است جملات آن‌ها را مستقیماً نقل قول کنید.

۲- هنگامی که ایده‌ها، استدلال‌ها، یا سایر اطلاعات را پارافریز می‌کنید.

در این حالت، با استفاده از ارجاع‌دهی صحیح ایده‌های دیگران را از ایده‌های خودتان متمایز کنید. تنها به اطلاعاتی اشاره کنید که با مقاله‌تان همخوانی دارند.

۳- هنگامی که به مقاله‌های منتشرشده گذشته‌تان اشاره می‌کنید.

۴- هنگامی که جدول‌ها، تصاویر، و اشکال مقاله‌های سایر پژوهش‌گران را اقتباس یا دوباره‌نویسی کنید.

– چه زمانی به منابع‌ ارجاع ندهید؟

زمانی که جزئیات پژوهش‌تان را برای اولین بار بیان می‌کنید.

زمانی که به دانش عمومی اشاره می‌کنید، که اطلاعات مرتبط با آن در متن‌های مرجع در دسترس است یا حداقل پنج منبع بدون ارجاع‌دهی به آن‌ اشاره کرده باشند، برای مثال تاریخِ رویدادهای تاریخی یا روش‌های کتاب‌خانه‌ای پراستفاده. با این حال، اگر مفهومی در حوزه‌ای خاص پراستفاده باشد، به معنای این نیست که دانش عمومی است. اگر درباره عمومیت اطلاعات مورد نظر شک دارید، از ارجاع‌دهی استفاده کنید.

گام سوم

پس از پایان نگارش، مقاله و فهرست مراجع را مرور کنید تا مطمئن شوید تمام منابع ارجاع‌دهی شده‌اند. همچنین، با ابزارهایی مانند Turnitin یا iThenticate مقاله را بررسی کنید تا از سرقت علمی غیرعمد پیشگیری شود.

برای استفاده از خدمت ما در پذیرش مقاله و سپس چاپ مقاله در مجلات معتبر کافی است با ایمیل، شماره تماس یا آدرس موسسه پژوهشی اوج دانش در تلگرام ارتباط برقرار کنید.

نوشته چگونه از سرقت علمی اجتناب کنیم؟ اولین بار در موسسه پژوهشی اوج دانش پدیدار شد.

۵ عمل غیراخلاقی در پژوهش که ادیتورهای مجله از آنها نفرت دارند

۱- مولفین و پژوهشگران اغلب مقاله خود را در آن واحد به بیش از یک مجله ارسال می‌کنند. آنها باید این مساله را در نظر بگیرند که در بیشتر اوقات داوران چند مجله مشترک هستند و ارسال به بیش از یک مجله در آن واحد به سادگی از سوی داوران و ادیتورها می‌تواند کشف شود. به این خاطر با مرتکب شدن به چنین رفتاری نام مولفین معمولاً در لیست سیاه مجلات قرار می‌گیرد و به راحتی نمی‌توانند در آینده مقالات خود را چاپ کنند.

۲- سرقت علمی تنها به این مفهوم نیست که در مقاله خود، نتایج پژوهشگران دیگر را بدون ذکر رفرنس ارایه کنیم بلکه  اگر نویسنده سعی کند در نگارش مقاله کنونی از مقالات قبلی خود به صورت ناشیانه استفاده نماید نیز سرقت علمی تلقی می‌شود. این کار با مفهوم خود ارجاعی است و مولفین برای اینکه ضریب استناد مقالات خود را بالاتر ببرند گاهاً به صورت ناشیانه و حتی بدون هیچ گونه ارتباط منطقی بین رفرنس و موضوع کنونی مورد بررسی، به مقالات گذشته خود ارجاع می‌دهند. در نظر داشته باشید که ادیتورها کاملاً این موارد را چک می‌کنند و بسیار حساس هستند.

۳- ادیتورها با انواع مختلفی از نویسندگان روبرو هستند. بعضی از پژوهشگران اسامی بر روی مقاله به عنوان نویسنده ذکر می‌کنند که آنها هیچ نقشی در نوشتن مقاله نداشته‌اند یا اینکه اسامی که باید ذکر می‌شد بر روی مقاله به هر دلیلی ذکر نشده است. ذکر نام فردی که در طول انجام مقاله فعالیت خاصی نکرده است به خودی خود مشکلی ندارد. اما، گاهاً مولفین بدون کسب اجازه از فردی اقدام به ذکر نام وی به عنوان مولف می‌کنند تا بلکه شهرت و آوازه او بتواند امتیازی مثبت در فرآیند پذیزش و چاپ مقاله داشته باشد. برعکس، فردی که در فرآیند نگارش مقاله کمک کرده است اما اسم وی در میان مولفین درج نشده است. در صورتی که شکایتی از این افراد به دفتر مجله ارسال شود، ایدتورها به صورت جدی این مساله را پیگیری خواهند نمود و تاثیر بسیار منفی در فرآیند پذیرش و چاپ خواهد داشت.

۴- در عرصۀ علم و پژوهش امکان بروز تضاد منافع وجود دارد. ممکن است نتایج پژوهش‌های یک پژوهشگر به‌گونه‌ای باشد که به وی سود اقتصادی برساند. اگر نویسنده دارای جایگاه یا شرایط خاصی باشد که این جایگاه یا شرایط با پژوهش و نتایج آن رابطه‌ داشته باشد، این رابطه باید کاملاً شفاف‌سازی شود تا مخاطبان تصمیم‌گیری دقیق‌تری دربارۀ پژوهش و نتایج آن داشته باشند. مهم‌ترین کارکرد بخش تضاد منافع (که از آن در فارسی با عنوان تضاد علائق یا برخورد منافع هم یاد می‌شود) دقیقاً اطلاع‌رسانی و شفاف‌سازیِ همین رابطۀ خاص نویسنده با پژوهش و نتایج آن است. محتوای تضاد منافع همیشه مربوط به مسائل اقتصادی نیست. اگر مقاله‌ای همراه با نام نویسندگانش برای یک داور ارسال شد و نویسندگان از همکاران و آشنایان داور باشند، در این صورت وظیفۀ داور است که این را به اطلاع دفتر مجله برساند. در مواردی ممکن است برحسب اتفاق مقاله‌ای از دانشجوی داور به صورت بدون نام برای او ارسال شود و داور با خواندن محتوا متوجه این مطلب شود، در چنین مواردی داور باید این را به اطلاع سردبیر و دفتر مجله برساند. البته این افشای حقیقت به این معنا نیست که داور به‌طور حتم مرتکب تضاد منافع می‌شود و داوری‌اش فاقد صلاحیت و دقت لازم است بلکه اخلاق حکم می‌کند که سردبیر و دفتر مجله از این قضیه باخبر باشد. بنابراین، رعایت این اصول و نگارش تضاد منافع و شفافیت و صراحت در آن از اصول اساسی مقاله برای ادیتورهاست.

۵- نگارش سالامی یا حجم دهنده نیز یکی از موارد بسیار حساس ببرای ادیتورهاست. ادیتورها با مشاهده چنین نگارش‌هایی دیدگاه بسیار منفی نسبت به مقاله می‌گیرند. برای آشنایی با مفاهیم نگارش سالامی و یا حجم دهنده می‌توانید این مطلب را مشاهده کنید (انتشار سالامی و انتشار حجم دهنده چه مفهومی دارند؟)

نوشته ۵ عمل غیراخلاقی در پژوهش که ادیتورهای مجله از آنها نفرت دارند اولین بار در موسسه پژوهشی اوج دانش پدیدار شد.

بیشتر بخوانید: انتشار سالامی و انتشار حجم دهنده چه مفهومی دارند؟

آیا استخراج مقاله از پایان نامه مصداق سرقت علمی است؟

تبدیل پایان نامه یا رساله به مقاله جهت چاپ در مجلات علمی پژوهشی اقدامی قابل پذیرش است. بسیاری از ژورنال‌های دنیا در مواجهه با مقالاتی که مستخرج از پایان نامه هستند مادامی که نویسنده مقاله در کاورلتر مقاله خود توضیح دهد که مقاله ارسالی مستخرج از پایان نامه است و رفرنسی از پایان نامه را نیز در مقاله ذکر کنند مشکلی ندارند. با این حال، نرم افزار سرقت علمی که عمدتاً مجلات از آن استفاده می‌کنند احتمال دارد درصد مشابهت به دست آمده را بالا گزارش نماید. این درصد زمانی به بیشترین حد خود می‌رسد که شما محتوای پایان نامه را به صورت کامل در مقاله کپی کرده باشید. برخی مجلات با این میزان از کپی و شباهت مشکل دارند؛ بنابراین توصیه می‌شود که هنگام استخراج مقاله از پایان نامه یا رساله سعی کنید جلمات و شیوه نگارش مطالبی که استخراج می‌کنید را تغییر دهید تا حجم شباهت کمتر شود (بیشتر بخوانید: در چه شرایطی مقاله مصداق سرقت علمی محسوب می شود؟).

افزون بر این، شیوه نگارش مقاله با پایان نامه متفاوت است و بهتر است روش و شکل جمله‌بندی‌ها و نحوه ارایه مطالب پایان نامه در مقاله را به شکلی ارایه نمایید که خوانندگان حساس و حرفه‌ای ضعف در تبدیل پایان نامه به مقاله را متوجه نشوند. باید اذعان نماییم، بحث سرقت علمی بیشتر در پایان نامه‌هایی که به زبان انگلیسی نگارش شده‌اند بیشتر محل بحث است اما در پایان نامه‌هایی که به زبان فارسی نوشته می‌شوند نیز مشکل عمده‌ای که وجود دارد این است که نویسنده نمی‌تواند ادبیات پایان نامه را به ادبیات نگارشی مقاله تغییر دهد . عدم تغییر فضای پایان نامه به فضای نگارشی مقاله یک مشکل بزرگ در مقالاتی است که از پایان نامه مستخرج می‌شوند.

لینک‌های مفید و مرتبط دیگر را مطالعه کنید.

چاپ کتاب بهتر است یا چاپ مقاله؟

استخراج مقاله از پایان نامه

نوشته آیا استخراج مقاله از پایان نامه مصداق سرقت علمی است؟ اولین بار در موسسه پژوهشی اوج دانش پدیدار شد.