در این مقاله به تغییرات ایمپکت فاکتور و شاخص‌های جایگزین در سال ۲۰۲۵ می‌پردازیم. امروزه سنجش کیفیت و اعتبار مجلات علمی با تنها یک عدد  که همان «ایمپکت فاکتور» (Impact Factor) است، کمتر از هر زمان دیگری کافی به نظر می‌رسد. نهادهای ارزیابی علمی و ناشران بزرگ از جمله Nature Portfolio، Elsevier و Clarivate Analytics در سال‌های اخیر تغییرات چشم‌گیری در شاخص‌های سنجش کیفیت نشریات اعمال کرده‌اند. سال ۲۰۲۵ نقطه عطفی در این مسیر است؛ دوره‌ای که هم به بازتعریف ایمپکت فاکتور منجر شده و هم شاخص‌های جایگزین بیشتری به میدان آمده‌اند.

تغییرات ایمپکت فاکتور و شاخص‌های جایگزین در سال ۲۰۲۵

۱- چرا ایمپکت فاکتور از جایگاه مطلق خود فاصله گرفته است؟

ایمپکت فاکتور از دهه ۱۹۷۰، به عنوان شاخصی ساده معرفی شد که میانگین تعداد ارجاع‌هایی را که مقالات یک مجله در دو سال گذشته دریافت کرده‌اند نشان می‌دهد. اما مرور زمان ضعف‌های آن را آشکار کرد:

• تمرکز بیش از حد بر کمیت ارجاع‌ها، نه کیفیت
• تأثیرپذیری از حوزه تخصصی (مثلاً مجلات زیست‌پزشکی به‌طور طبیعی ارجاع بیشتری می‌گیرند نسبت به رشته‌های علوم انسانی)
• امکان بالا بردن مصنوعی شاخص از طریق خودارجاعی یا انتشار مقالات مروری پرارجاع
• ناتوانی در سنجش تأثیر بلندمدت پژوهش

این مشکلات باعث شد که حتی خود Clarivate که مالک پایگاه Web of Science و منتشرکننده رسمی ایمپکت فاکتور است نیز توصیه کند از این عدد فقط به‌عنوان یک شاخص تکمیلی استفاده شود، نه معیار نهایی.

۲- تغییرات کلیدی ۲۰۲۵

در سال ۲۰۲۵ چند تحول مهم رخ داده است:

الف) سخت‌گیری در کیفیت و حذف مجلات متخلف
نمونه بارز آن، تصمیم Clarivate در اواخر ۲۰۲۴ برای حذف مجله با دسترسی باز eLife از فهرست دریافت‌کنندگان ایمپکت فاکتور به دلیل تغییر سیاست داوری و نگرانی‌های شفافیت. این اقدام نشان می‌دهد که ثبات ایمپکت فاکتور دیگر تضمین‌شده نیست و هر نشریه باید معیارهای کیفی بیشتری را رعایت کند.

ب) تمرکز بیشتر بر شاخص‌های بلندمدت
استفاده از «۵-Year Journal Impact Factor» و «Article Influence Score» برای سنجش تأثیر ماندگار مقالات رو به افزایش است. این شاخص‌ها به جای دو سال، پنج سال اول پس از انتشار را بررسی می‌کنند و تصویر جامع‌تری ارائه می‌دهند.

ج) جایگزین‌های چندبعدی
Elsevier با CiteScore که از پایگاه Scopus تغذیه می‌شود، دامنه ارجاع‌ها را برای بازه ۴ ساله در نظر می‌گیرد و علاوه‌بر پوشش گسترده‌تر، نمای بهتری برای رشته‌های کمتر ارجاع‌پذیر فراهم می‌کند. Clarivate هم «Journal Citation Indicator (JCI)» را معرفی کرده که اثر تفاوت حوزه‌های علمی را حذف می‌کند (Field-Normalized Metric).

د) گسترش شاخص‌های شبکه‌ای
شاخص Eigenfactor و Article Influence Score بر مبنای تحلیل شبکه ارجاع‌ها عمل می‌کنند؛ یعنی ارجاع از یک مجله معتبرتر وزن بیشتری نسبت به مجله کم‌اعتبار دارد. این روش جلوی سوءاستفاده‌هایی مثل تبادل ارجاع میان مجلات ضعیف را می‌گیرد.

ه) ورود شاخص‌های برخط (Real-time Metrics)
با رشد ابزارهای تحلیلی آنلاین، مجلات و حتی مقالات منفرد می‌توانند «آمار زنده» از ارجاع‌ها، دانلودها و جلب‌توجه در شبکه‌های علمی (Altmetrics) ارائه دهند. به‌عنوان مثال، یک مقاله تازه در حوزه اپیدمیولوژی ممکن است پیش از چاپ رسمی، هزاران بار دانلود شود و این داده‌ها اکنون بخشی از ارزیابی کلی محسوب می‌شود.

۳- شاخص‌های مهم جایگزین

الف) Immediacy Index
میانگین ارجاع‌هایی که یک مقاله در همان سال انتشار دریافت می‌کند. این شاخص تصویر دقیقی از حوزه‌هایی با پیشرفت سریع علمی (مثل علوم اعصاب یا هوش مصنوعی) ارائه می‌دهد، اما برای رشته‌هایی با چرخه ارجاع طولانی کمتر کاربرد دارد.

ب) CiteScore (Elsevier)
بر اساس داده‌های Scopus و در بازه ۴ ساله، با پوشش گسترده‌تر نشریات نسبت به Web of Science، که اغلب رتبه‌بندی‌ها را برای رشته‌هایی مانند علوم محیطی و مهندسی تغییر می‌دهد.

ج) Journal Citation Indicator – JCI (Clarivate)
یک شاخص جدید که به استانداردسازی بین رشته‌ها می‌پردازد. برای مثال، یک JCI برابر ۱٫۲ یعنی این مجله ۲۰٪ بالاتر از میانگین جهانی ارجاع گرفته است، بدون اینکه رشته آن باعث امتیاز یا نقصان مصنوعی شود.

د) Eigenfactor Score
تحلیل شبکه‌ای که تأثیر واقعی هر مقاله را در جریان کلی دانش مشخص می‌کند. برخلاف ایمپکت فاکتور، خودارجاعی را حذف می‌کند.

هـ) Article Influence Score
تأثیر نسبی هر مقاله را طی ۵ سال بعد از انتشار نشان می‌دهد و مکمل Eigenfactor است.

و) Altmetric & PlumX Metrics
این ابزارها میزان توجه پژوهش را در رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی علمی، اخبار و حتی پست‌های وبلاگی می‌سنجند. چنین داده‌هایی برای مقالاتی که هنوز فرصت ارجاع‌های مرسوم پیدا نکرده‌اند، شاخصی فوری و ارزشمند می‌سازد.

۴- نمونه واقعی از تغییر رتبه‌ها

مقایسهٔ برخی مجلات در گزارش سالانهٔ «Journal Citation Reports» نشان می‌دهد که بالاتر بودن «ایمپکت فاکتور» همیشه به معنای جایگاه علمی برتر نیست. برای نمونه، مجلهٔ «CA: A Cancer Journal for Clinicians» با ایمپکت فاکتور خیره‌کنندهٔ حدود ۵۰۸ در نگاه اول به وضوح بالاتر از بسیاری از مجلات دیگر به‌نظر می‌رسد. اما وقتی به شاخص «اثرگذاری وزنی» (Eigenfactor Score) نگاه می‌کنیم، عدد آن تنها حدود ۰.۰۳۲ است؛ دلیلش این است که این مجله مقالات بسیار محدودی منتشر می‌کند که هرچند به‌طور متوسط بسیار زیاد مورد استناد قرار می‌گیرند، ولی گسترهٔ ارتباطات و اثر شبکه‌ای آن در جامعهٔ پژوهشی محدود است.

در مقابل، مجلهٔ «Nature Reviews Molecular Cell Biology» با ایمپکت فاکتور بسیار کمتر، حدود ۹۴، دارای «اثرگذاری وزنی» در حدود ۰.۴۹۵ است؛ این یعنی شبکهٔ علمی بسیار گسترده‌تر و تأثیرگذاری پایدارتر بر حوزه‌های گوناگون. این مثال نشان می‌دهد که ارزیابی جایگاه یک مجله تنها با تکیه بر ایمپکت فاکتور می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

۵- پیامدها برای نویسندگان

در ۲۰۲۵، نگارش و ارسال مقاله به مجله باید با نگاه چندشاخصه انجام شود. تمرکز صرف بر ایمپکت فاکتور می‌تواند باعث انتخاب اشتباه یا نادیده گرفتن فرصت‌های مناسب در مجلات نوپا اما معتبر شود. چارچوب پیشنهادی برای انتخاب نشریه:

• بررسی حداقل سه شاخص کیفی (مثلاً IF، JCI، Eigenfactor)
• ارزیابی شاخص‌های هم‌خوان با رشته (Immediacy برای حوزه‌های داغ، ۵-Year IF برای حوزه‌های پایه)
• توجه به سیاست‌های دسترسی‌باز و شهرت تیم سردبیری
• رصد جایگاه مجله در پایگاه‌های بین‌المللی (Web of Science، Scopus)

۶- آینده سنجش مجلات

با گسترش انتشارات باز و داده‌های لحظه‌ای، شاخص‌های سالانه احتمالاً جای خود را به ارزیابی‌های پیوسته خواهند داد. تولید «پروفایل زنده» برای هر مجله که ترکیبی از ارجاع سنتی، داده‌کاوی شبکه‌های علمی و ارزیابی کیفی داوران است، قدم بعدی در این مسیر است.

جمع‌بندی

سال ۲۰۲۵ آغاز دوره‌ای است که ایمپکت فاکتور دیگر تنها فرمانروای سنجش کیفیت نشریات نیست. سه روند اصلی: تنوع شاخص‌ها، استانداردسازی بین‌رشته‌ای و استفاده از داده‌های برخط مسیر آینده را ترسیم کرده‌اند. برای پژوهشگران امروز، درک این تحول نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای موفقیت در چاپ مقالات بین‌المللی است.

برای استفاده از خدمت ما در پذیرش مقاله و سپس چاپ مقاله علمی پژوهشی در مجلات معتبر کافی است با ایمیل، شماره تماس یا آدرس موسسه پژوهشی اوج دانش ارتباط برقرار کنید.

موضوعات داغ مقاله‌نویسی در علوم پزشکی علم پزشکی در سال‌های اخیر شاهد تحولات شگفت‌انگیزی بوده است که مرزهای دانش را جابجا کرده‌اند. پیشرفت‌های تکنولوژیک و تحقیقات نوآورانه، دریچه‌های تازه‌ای به سوی درک بهتر از عملکرد بدن انسان گشوده‌اند. این تحولات نه تنها روش‌های تشخیص و درمان بیماری‌ها را متحول کرده، بلکه نگاه ما به مفاهیم سلامت و بیماری را نیز دگرگون ساخته است.
محققان و پزشکان در سراسر جهان با بهره‌گیری از آخرین دستاوردهای علمی، در حال بازنویسی کتاب پزشکی مدرن هستند. این پیشرفت‌ها امیدهای تازه‌ای برای مقابله با بیماری‌هایی که زمانی لاعلاج محسوب می‌شدند ایجاد کرده‌اند. همگرایی علوم مختلف از ژنتیک تا هوش مصنوعی، پزشکی را به عصری جدید وارد کرده است.
تلفیق دانش پایه با فناوری‌های پیشرفته، امکان مداخلات درمانی دقیق‌تر و شخصی‌سازی شده را فراهم آورده است. این تحولات سریع، چالش‌های اخلاقی و اجتماعی جدیدی را نیز پیش روی جامعه پزشکی قرار داده‌اند. در این میان، تمرکز بر بهبود کیفیت زندگی بیماران و افزایش طول عمر سالم به یکی از اولویت‌های اصلی تحقیقات پزشکی تبدیل شده است.

موضوعات داغ مقاله‌نویسی در علوم پزشکی «از هوش مصنوعی تا درمان‌ سرطان»

۱- هوش مصنوعی (AI) و یادگیری ماشین در پزشکی

تصور کنید یک الگوریتم هوش مصنوعی بتواند سرطان را ماه‌ها قبل از ظهور علائم تشخیص دهد، یا یک مدل یادگیری عمیق بتواند بهترین درمان شخصی‌سازی شده را برای بیماران پیشنهاد کند. این دیگر یک سناریوی علمی‌تخیلی نیست. در سال ۲۰۲۵، هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در حال تبدیل شدن به قلب تپنده انقلابی در علم پزشکی هستند.
هوش مصنوعی (AI) و یادگیری ماشین (ML) با تحلیل حجم عظیمی از داده‌های پزشکی – از تصاویر رادیولوژی تا سوابق ژنتیکی بیماران – در حال دگرگون کردن روش‌های تشخیص، پیش‌بینی و درمان بیماری‌ها هستند. این فناوری‌ها نه‌تنها دقت پزشکی را افزایش می‌دهند، بلکه زمان تشخیص را کوتاه‌تر و هزینه‌های درمان را کاهش می‌دهند.

۲- پزشکی شخصی‌شده (Personalized Medicine) و ژنتیک

از جمله موضوعات داغ مقاله‌نویسی در علوم پزشکی ژنتیک است. پزشکی شخصی شده و ژنتیک یک تحول اساسی در علم پزشکی ایجاد کرده است. این روش درمانی بر اساس ویژگی های منحصر به فرد هر فرد از جمله ساختار ژنتیکی، سبک زندگی و عوامل محیطی، برنامه های درمانی اختصاصی ارائه می دهد.
در این روش، اطلاعات ژنتیکی فرد به عنوان نقشه راه برای تشخیص و درمان بیماری ها استفاده می شود. با تحلیل دقیق DNA می توان احتمال ابتلا به بیماری های مختلف را پیش‌بینی کرد و مناسب‌ترین روش‌های پیشگیری و درمان را انتخاب نمود.
یکی از مهم‌ترین مزایای این روش، توانایی انتخاب داروهایی است که بیشترین تاثیر و کمترین عوارض را برای هر فرد دارند. این موضوع بخصوص در درمان بیماری‌های پیچیده مانند سرطان بسیار ارزشمند است.
پزشکی شخصی شده همچنین امکان تشخیص بیماری‌ها را در مراحل بسیار اولیه فراهم می‌کند. این تشخیص زودهنگام شانس موفقیت درمان را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.
در آینده، با پیشرفت فناوری‌های ژنتیکی و تحلیلی، دقت و کارایی این روش به طور مداوم بهبود خواهد یافت و تحولی اساسی در کیفیت خدمات درمانی ایجاد خواهد کرد.

۳- ایمونوتراپی و سرطان‌شناسی (Oncology)

ایمونوتراپی رویکردی نوین در درمان سرطان است که با فعال‌سازی سیستم ایمنی بدن علیه سلول‌های سرطانی عمل می‌کند. این روش با تقویت توانایی طبیعی بدن در شناسایی و نابودی سلول‌های سرطانی، تحولی اساسی در سرطان‌شناسی ایجاد کرده است. برخلاف روش‌های سنتی مانند شیمی‌درمانی که مستقیماً به سلول‌ها حمله می‌کنند، ایمونوتراپی به سیستم ایمنی آموزش می‌دهد تا خودش سرطان را تشخیص دهد و از بین ببرد.
این درمان در برخی موارد نتایج چشمگیری داشته و حتی برای بیمارانی که به درمان‌های دیگر پاسخ نداده‌اند، امید جدیدی ایجاد کرده است. با این حال، اثربخشی آن به عوامل مختلفی از جمله نوع سرطان و ویژگی‌های سیستم ایمنی هر فرد بستگی دارد. محققان به دنبال توسعه روش‌های جدید ایمونوتراپی هستند تا دامنه کاربرد آن را گسترش دهند.
اگرچه ایمونوتراپی عوارض خاص خود را دارد، اما معمولاً قابل کنترل هستند و کیفیت زندگی بیماران را کمتر تحت تأثیر قرار می‌دهند. این روش درمانی همچنان در حال پیشرفت است و آینده روشنی در مبارزه با سرطان دارد.

۴- بیماری‌های عفونی و مقاومت آنتی‌بیوتیکی

بیماری‌های عفونی و مقاومت آنتی‌بیوتیکی از چالش‌های عمده نظام سلامت در جهان امروز محسوب می‌شوند. این بیماری‌ها شامل عفونت‌های جدیدی می‌شوند که اخیراً در جمعیت انسانی ظاهر شده‌اند یا به سرعت در حال گسترش هستند. از سوی دیگر، مقاومت آنتی‌بیوتیکی زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌ها و سایر عوامل بیماری‌زا در برابر داروهایی که قبلاً مؤثر بودند، مقاومت پیدا می‌کنند.
این وضعیت نگران‌کننده ناشی از عوامل مختلفی از جمله مصرف نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها، استفاده بی‌رویه در دام‌پروری و انتقال سریع عوامل بیماری‌زا در جوامع جهانی است. مقاومت آنتی‌بیوتیکی می‌تواند درمان عفونت‌های معمول را دشوار کند و حتی منجر به افزایش مرگ‌ومیر شود. در پاسخ به این چالش، پژوهش‌ها بر توسعه آنتی‌بیوتیک‌های جدید، روش‌های جایگزین مانند فاژتراپی و تقویت سیستم‌های نظارتی جهانی متمرکز شده‌اند.
آینده مقابله با این تهدیدات نیازمند همکاری بین‌المللی، آموزش عمومی و سرمایه‌گذاری در پژوهش‌های نوین است تا از گسترش بیماری‌های مقاوم و ظهور پاتوژن‌های جدید جلوگیری شود.

۵- نوروتکنولوژی و علوم اعصاب

نوروتکنولوژی و علوم اعصاب به مطالعه و توسعه فناوری‌هایی می‌پردازند که سیستم عصبی را درک، ترمیم یا تقویت می‌کنند. این حوزه شامل تحقیقات درباره مغز، نخاع و شبکه‌های عصبی است که رفتار، حافظه و تصمیم‌گیری را کنترل می‌کنند. پیشرفت‌های اخیر در این زمینه شامل رابط‌های مغز-کامپیوتر است که به افراد مبتلا به ناتوانی‌های حرکتی اجازه می‌دهد با فکر کردن دستگاه‌ها را کنترل کنند.
همچنین، دانشمندان در حال بررسی روش‌های جدید برای درمان بیماری‌های عصبی مانند آلزایمر، پارکینسون و صرع هستند. این کار از طریق تحریک عمقی مغز، سلول‌های بنیادی و داروهای هدفمند انجام می‌شود. نوروتکنولوژی حتی به توسعه هوش مصنوعی الهام بخشیده تا سیستم‌هایی شبیه به مغز انسان ایجاد کند.
در آینده، این فناوری‌ها می‌توانند به بهبود اختلالات روانی، بازیابی حافظه و حتی افزایش توانایی‌های شناختی کمک کنند. با ترکیب علوم اعصاب و مهندسی، نوروتکنولوژی در حال شکل‌دهی به آینده پزشکی و فناوری است.

۶- پزشکی بازساختی و سلول‌های بنیادی

پزشکی بازساختی و سلول‌های بنیادی یکی از پیشرفته‌ترین حوزه‌های پزشکی امروز محسوب می‌شوند که هدفشان ترمیم یا جایگزینی بافت‌ها و اندام‌های آسیب‌دیده است. این روش‌ها با استفاده از سلول‌های بنیادی که توانایی تبدیل به انواع مختلف سلول‌های بدن را دارند، امکان بازسازی اعضای از دست رفته یا آسیب‌دیده را فراهم می‌کنند.
سلول‌های بنیادی به سه دسته اصلی جنینی، بالغ و پرتوان القایی (iPSCs) تقسیم می‌شوند که هر کدام کاربردهای خاص خود را در درمان بیماری‌ها دارند. از این سلول‌ها می‌توان برای درمان بیماری‌های قلبی، دیابت، آسیب‌های نخاعی و حتی آرتروز استفاده کرد. فناوری مهندسی بافت نیز با ترکیب این سلول‌ها و داربست‌های زیستی، امکان رشد اندام‌های مصنوعی در آزمایشگاه را ممکن ساخته است.
یکی از جالب‌ترین کاربردهای پزشکی بازساختی، پرینت سه‌بعدی اندام‌هاست که با استفاده از سلول‌های خود بیمار انجام می‌شود و احتمال پس‌زدگی پیوند را به حداقل می‌رساند. همچنین، تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که می‌توان با برنامه‌ریزی مجدد سلول‌های پوست، آنها را به سلول‌های عصبی یا قلبی تبدیل کرد.
اگرچه چالش‌هایی مانند کنترل رشد سلول‌ها و جلوگیری از تشکیل تومورها هنوز وجود دارد، اما پزشکی بازساختی آینده‌ای روشن در درمان بیماری‌های لاعلاج دارد. با پیشرفت‌های مداوم در این حوزه، به زودی شاهد درمان‌های انقلابی برای بیماری‌هایی خواهیم بود که امروزه غیرقابل درمان محسوب می‌شوند.

۷- سلامت روان و تأثیر فناوری

سلامت روان و تأثیر فناوری بر مغز از موضوعات مهم در دنیای امروز محسوب می‌شود. فناوری‌های دیجیتال تأثیرات عمیقی بر عملکرد مغز و سلامت روان انسان‌ها گذاشته‌اند.
استفاده بیش از حد از شبکه‌های اجتماعی و دستگاه‌های دیجیتال می‌تواند منجر به کاهش تمرکز، افزایش اضطراب و اختلال در خواب شود. این در حالی است که فناوری‌های جدید مانند برنامه‌های مدیتیشن و واقعیت مجازی در درمان اختلالات روانی کاربرد پیدا کرده‌اند.
تحقیقات نشان می‌دهند که نور آبی صفحه نمایش‌ها می‌تواند در ترشح ملاتونین اختلال ایجاد کند. همچنین، اعتیاد به فضای مجازی تغییراتی در ساختار مغز ایجاد می‌کند که شبیه به اعتیادهای دیگر است.
با این حال، فناوری‌های نوین در حوزه سلامت روان مانند برنامه‌های خودمراقبتی و مشاوره آنلاین، دسترسی به خدمات روان‌درمانی را بهبود بخشیده‌اند. یافتن تعادل در استفاده از فناوری، کلید حفظ سلامت روان در عصر دیجیتال است.

۸- پیری و طول عمر (Aging & Longevity)

پیری و طول عمر از موضوعات جذاب و در حال پیشرفت در علوم پزشکی محسوب می‌شوند. دانشمندان در حال کشف مکانیسم‌های بیولوژیکی هستند که فرآیند پیری را کنترل می‌کنند. این تحقیقات بر روی عوامل مختلفی از جمله تلومرها، استرس اکسیداتیو و مسیرهای متابولیکی تمرکز دارند.
یکی از زمینه‌های امیدوارکننده، مطالعه تأثیر محدودیت کالری و روزه‌داری متناوب بر افزایش طول عمر است. این روش‌ها نشان داده‌اند که می‌توانند فرآیندهای سلولی مرتبط با پیری را کند کنند. داروهایی مانند رپامایسین و متفورمین نیز به عنوان عوامل بالقوه ضدپیری مورد مطالعه قرار گرفته‌اند.
پژوهش‌های اخیر در زمینه ژنتیک نشان داده‌اند که الگوهای متیلاسیون DNA می‌توانند به عنوان نشانگرهای زیستی پیری عمل کنند. این یافته‌ها راه را برای توسعه آزمایش‌های دقیق‌تر برای سنجش سن بیولوژیکی هموار کرده‌اند.
درمان‌های سلولی و ژن‌درمانی نیز به عنوان راهکارهای نویدبخش برای مقابله با بیماری‌های مرتبط با سن مطرح شده‌اند. محققان امیدوارند با هدف قرار دادن فرآیندهای اساسی پیری، بتوانند نه تنها طول عمر، بلکه کیفیت زندگی در سال‌های پایانی را بهبود بخشند.
اگرچه هنوز چالش‌های بسیاری در این راه وجود دارد، اما پیشرفت‌های اخیر نشان می‌دهد که افزایش طول عمر سالم در آینده‌ای نه چندان دور ممکن خواهد بود. این تحقیقات می‌توانند انقلابی در نحوه نگرش ما به سالمندی ایجاد کنند.

جمع بندی:

پزشکی امروز در آستانه تحولی بی‌سابقه قرار دارد، جایی که فناوری‌های پیشرفته و تحقیقات نوین مرزهای درمان را جابجا می‌کنند. این پیشرفت‌ها، از هوش مصنوعی تا مهندسی ژنتیک، نه تنها روش‌های درمانی را دگرگون کرده، بلکه درک ما از سلامت و بیماری را نیز متحول ساخته‌اند. آینده پزشکی به تحقیقات دقیق، همکاری بین‌رشته‌ای و تعهد به اخلاق علمی گره خورده است.

برای آگاهی از مراحل پذیرش مقاله و چاپ مقاله می‌توانید با همکاران ما در موسسه اوج دانش تماس بگیرید.