نوشته‌ها

5 سوال متداول پژوهشگران درباره مجلات اوپن اکسس

۵ سوال متداول پژوهشگران درباره مجلات اوپن اکسس

مجلات اوپن اکسس (open access) راه پیش رو برای ارتباطات علمی است، زیرا باعث به حداکثر رسیدن توانایی و اهمیت پژوهش می‌شود و تاثیر و اهمیت پژوهش را افزایش می دهد و همچنین برنامه های تحقیقاتی را تسهیل می کند. جوامع علمی، تامین کنندگان و بسیاری از دانشگاه‌ها و موسسات علمی با هدف گسترش آگاهی و دردسترس بودن علم از مجلات دسترسی آزاد یا اوپن اکسس حمایت می‌کنند. با این حال، هیتند محققان زیادی که به مجلات اوپن اکسس روی خوشی نشان نمی‌دهند. این واکنش عمدتاً نشات گرفته از برخی تصورات غلط درباره مجلات اوپن اکسس است. در این مطلب قصد داریم به ارایه ۵ سوال متداول پژوهشگران درباره مجلات اوپن اکسس بپردازیم.

۵ سوال متداول پژوهشگران درباره مجلات اوپن اکسس

۱- تفاوت بین مجلات اوپن اکسس و مجلات آبونمانی (مبتنی بر اشتراک) چیست؟

مجلات آبونمانی یا مبتنی بر اشتراک (subscription-based publication) خوانندگان خود را الزام می‌کنند که برای دسترسی به متن مقالات آنها می‌بایست حق اشتراک پرداخت کنند؛ درحالی که نویسندگان مجلات اوپن اکسس مقالات درج شده در وب سایت خود را به صورت رایگان در اختیار خوانندگان خود می‌گذارد. در مجلاتی که مبتنی بر اشتراک هستند کپی رایت به مجله واگذار می‌شود اما در مجلات اوپن اکسس حق کپی به نگارنده مقاله واگذار می‌شود. نویسنده مقاله در ارسال مقاله خود برای مجلات اوپن اکسس هزینه‌های چاپ و پذیرش را به مجله پرداخت می‌کند و در مقابل، مجله نیز مقاله (چاپ شده) وی را به صورت رایگان در اختیار عموم پژوهشگران قرار می‌دهد.

۲- آیا پژوهشگر برای ارسال (سابمیت مقاله) به مجلات اوپن اکسس باید هزینه پرداخت کند؟

در مجلات اوپن اکسس سابمیت مقاله هیچ هزینه‌ای ندارد. اخذ هزینه در اینگونه مجلات صرفاً زمانی است که مقاله برای انتشار در مجله پذیرفته شده باشد. بنابراین، محققان حتماً در نظر داشته باشند که پرداخت هزینه زمانی قانونی است که نامه پذیرش رسمی از سوی مجله ارایه شده باشد.

492348a-i1.0

۵ سوال متداول پژوهشگران درباره مجلات اوپن اکسس

۳- آیا مجلات اوپن اکسس هزینه پذیرش و چاپ بالایی دارند؟

هزینه‌های چاپ و پذیرش به صورت کامل بر حسب تصمیم ادیتور مجله و ناشر تعیین می‌شود. بر طبق یک پژوهشی که انجام گرفته این هزینه می‌تواند تا حدود ۵۰۰۰ دلار را نیز شامل باشد. هزینه بالا و پایین یک مجله دلیل بر با کیفیت و یا بی کیفیت بودن آن مجله نیست.

۴- آیا می‌توانیم از مجلات اوپن اکسس یرای هزینه چاپ و پذیرش تخفیف بگیریم؟

هزینه پذیرش و چاپ معمولاً توسط موسسه یا نها حامی پژوهشگر یا از سوی خود پژوهشگر پرداخت می‌شود. با این حال، برخی از مجلات اوپن اکسس به دانشجویانی که از کشورهای با ممنابع محدود و فقیر به ارسال مقاله اقدام می‌کنند تخفیف ارایه می‌دهند. تخفیف در هزینه‌های پذیرش و چاپ یک اصل کلی نیست و کاملاً به تصمیم خود ادیتور بستگی دارد. اگر شما می‌خواهید تخفیفی از مجله دریافت کنید باید طی یک ایمیلی دقیقاً دلایل درخواست تخفیف را به ادیتور مجله بنویسد.

۵- آرکایو (arXiv) چیست و آیا یک مجله محسوب می‌شود؟

آرکایو یک مجله یا انتشارات نیست و صرفاً یک بایگانی برای نسخه پیش نویس مقالات علمی در رشته‌های زیست شناسی، کامپیوتر، ریاضیات، آمار، مدیریت مالی، فیریک و رشته‌های علوم پایه دیگر است که می‌توان از طریق این وب سایت به نسخه آنلاین آنها دسترسی پیدا کرد. این کار مزایایی برای نویسندگان دارد. یکی از مزایای آن اینست که فرض کنید شما مقاله‌ای نوشته‌اید که هنوز پذیرش و چاپ نشده است اما از این موضوع نگرانید که کسی زودتر از شما به نتایج مشابهی با کار شما برسد و از شما زودتر این مطالب را چاپ کند. یا اینکه نگران هستید فردی دیگر مقاله شما را به دست آورده و بخواهد با نام خود آن را به مجلات ارسال کند. وقتی شما مقاله خود را به آرکایو ارسال می‌کنید بعد از ۲۴ ساعت مقاله شما در سطح دنیا منتشر خواهد شود و از همان دقایق اولیه انتشار آن مقاله با تمام نتایج و یافته‌ها به اسم شما شناخته خواهد شد. توجه کنید که این آرشیو عمدتاً برای مقالاتی است که هنوز چاپ و پذیرش نشده‌اند. البته بعد از چاپ نیز می‌توان در این آرشیو مقاله را بایگانی کرد و محدودیتی وجود ندارد.

دلایل استقبال روز افزون پژوهشگران از مجلات اوپن اکسس

دلایل استقبال روز افزون پژوهشگران از مجلات اوپن اکسس

مجله اوپن اکسس (Open Access) به مجله‌ای گفته می‌شود که با حمایت مالی شخص یا سازمان خاصی منتشر می‌شود و خوانندگان بدون پرداخت حق اشتراک، به صورت آزاد یا رایگان به آن مجله دسترسی پیدا می‌کنند. قابل توجه است که این مجله‌ها رایگان نیستند، زیرا شخص یا سازمان خاصی هزینه چاپ و انتشار آنها را پرداخت می‌کند و البته برای خوانندگان رایگان هستند. در این مطلب به ارایه ۴ دلیل از دلایل استقبال روز افزون پژوهشگران از مجلات اوپن اکسس می‌پردازیم.

دلایل استقبال روز افزون پژوهشگران از مجلات اوپن اکسس

۱- مجلات اوپن اکسس باعث زیاد دیده شدن مقاله می‌شوند. این مجلات دسترسی فوری و نامحدودی را برای مقالات چاپی خود به وجود می‌آورند. یک پژوهش در سال ۲۰۱۴ نشان داد که از ۷۹۳۶ مولف مقاله حدود ۸۵ درصد اذعان می‌داشتند که مجلات اوپن اکسس شانس دیده شده و قابلیت دسترسی به مقاله را بیشتر می‌کنند. محققان با چاپ مقاله خود در چنین مجلاتی می‌توانند آن را در شبکه‌های اجتماعی با دیگران به اشتراک گذارند و افراد به صورت آزادانه به این مقاله دسترسی داشته باشند. چنین امکانی باعث می‌شود که مولف مقاله بتواند با سایر محققان آشنا شود و پروژه مشترکی انجام دهند یا به همایش ها و سمینارها دعوت شوند و افراد به واسطه مقاله خود مزایایی دریافت کنند. همه این مزیت‌ها در گروه آن است که مقاله یک مولف به صورت گسترده در دسترس باشد.

۲- مجلات اوپن اکسس می‌توانند تاثیرات پژوهش را افزایش میدهند. ویژگی دردسترس بودن مقاله ارتباط و همبستگی بسیار قوی با افزایش اهمیت و تاثیر آن مقاله دارد. اینکه مجلات اوپن اکسس تا چه اندازه در مورد رفرنس قرار گرفتن مقالات خود نقش دارد هم اکنون مورد بحث و بررسی است. با دردسترس بودن مقالات شانس اینکه انها در مقالات سایر پژوهشگران به عنوان رفرنس ذکر گردند بسیار افزایش خواهد یافت. با افزایش میزان تعداد استنادهایی که یک مقاله دریافت می‌کند ارزش و اهمیت نتایج آن بیشتر و بالاتر می‌رود و این امکان در مجلات اوپن اکسس بیشتر از مجلات کلوز اکسس (close access) وجود دارد.

۳- مجلات اوپن اکسس باعث می‌شود تا علم از انحصار خارج شود. ژورنالهای کلوز اکسس (close access) باعث می‌شوند که علم مختص به جوامع دانشگاهی بماند و بیشتر درمیان افراد علمی و دانشگاهی به اشتراک گذارده شود. اما، مجلات اوپن اکسس باعث می‌شود که علم از حالت انحصاری خود خارج شده و نتایج و یافته‌های آن در معرض عموم افراد اعم از پژوهشگر و غیر پژوهشگر و افراد عادی دیگر نیز قرار گیرد.

۴- مجلات اوپن اکسس موانع را از میان برمی‌دارد و از کاربردهای عملیاتی پژوهش‌ها حمایت می‌کند. مجلات اوپن اکسس موانعی مانند موانع مالی، قانونی و فنی را از میان بر ‌میدارد و این اجازه را به پژوهش‌ها می‌دهد که در دسترس عموم باشند. این مساله باعث رشد خلاقیت و کمک به بهینه‌سازی نتایج می‌شود. هرچقدر محققان به نتایج پژوهش‌های دیگران دسترسی داشته باشند می‌توانند با خلاقیت و ابتکار بیشتری به روشها و متدهای بروز فکر کنند. حیطه پژوهش همانند حیطه صنعت می‌تواند باعث تبدیل یافته‌های تئوری به کاربردهای عملیاتی شود و همین مزیت باعث پیشبرد علم و عمل به صورت همزمان می‌شود.

لینک‌های مفید دیگر را مطالعه کنید.

اکسپت و چاپ مقاله ISI

ثبت مقاله در مجلات علمی پژوهشی