آشنایی با مفاهیم رایج در چاپ مقاله برای پژوهشگران

۱- Manuscript: به معنی حالت پیش نویس قبل از چاپ مقاله است. یعنی به نسخه پیش نویس مقاله که به مجله ارسال شده ولی هنوز مورد تایید قرار نگرفته باشد گفته می‌شود.

۲- Paper: وقتی manuscript مورد تایید یک مجله قرار می‌گیرد و در آن مجله چاپ می‌شود عنوان paper به آن داده می‌شود. این عنوان اغلب برای مقالات چاپ شده دانشجویان و پژوهشگران اطلاق می‌گردد.

۳- Publishing process: فرآیند چاپ و پذیرش است که در آن مجلات علمی مراحل متوالی را برای پژوهشگران تدوین و مشخص می‌کنند و پژوهشگران نیز برای چاپ و پذیرش مقاله خود در آن مجله ملزم به رعایت دقیق این مراحل و جزیات آن می‌باشند.

۴- Submit: به سادگی یعنی ارسال مقاله. ارسال مقاله به مجله جهت قرارگرفتن آن در فرآیند داوری و بررسی را سابمیت مقاله می‌گویند. سابمیت مقاله یکی از حساس‌ترین مراحل چاپ مقاله است که باید به جزییات موجود در ان دقت نمود.

۵- Reviewers: منظور از این مفهوم اشاره به داور یا داوران مجله است. معمولاً داوران مجله اساتیدی هستند که با مجله همکاری می‌کنند و به بررسی علمی مقاله می‌پردازند (فرآیند داوری مقاله و چگونگی تصمیم گیری نهایی ادیتور).

۶- Editor in chief: معمولاً صاحب امتیاز یا مدیر مسئول مجله می‌باشد. مدیر مسول مجله اولین فردی است که به بررسی اجمالی مقاله می‌پردازد و در صورت تایید آن مقاله را برای داوری، به داوران ارسال می‌کند. همچنین، این فرد مسئول اصلی کلیه مراحل چاپ و پذیرش مقاله در مجله می‌باشد و نامه پذیرش و تاریخ چاپ مقاله را یا اطلاع رد شدن مقاله را به مولفین اطلاع می‌دهد. ادیتور اصلی حتی می‌تواند در نظریه داوران نسبت به کیفیت مقاله مداخله کند و حتی مقاله‌ای که مثلاً از سوی داوران به صورت ۵۰ ۵۰ قبول شده است را رد یا پذیرش نهایی کند (چه کسی مالک مقاله شما پس از چاپ است؟).

۷- Corresponding author: به معنای نویسنده مسئول است. در مقالات معمولاً یک فرد به عنوان نویسنده مسئول انتخاب می‌شود و معمولاً شماره تماس، آدرس ایمیل و آدرس پستی محل کار یا زندگی وی در مقاله درج می‌شود. نویسنده مسئول همان نماینده نویسندگان می‌باشد که ادیتور اصلی مجله تمایل دارد با او در  تماس باشد (آیا می توان در یک مقاله دو نویسنده مسئول تعیین کرد؟). 

۸- Template: به معنای شکل ظاهری و قالب آن است. هر مجله‌ای برای چاپ مقالات خود یک شکل ظاهری و قالب برای آن تعبیه می‌کند و از مولفین می‌خواهد برای متحد الشکل شدن مقالات، می‌بایست مقاله خود را در قالب خاصی آرایش مجدد کنند. برای مثال، از چه فونتی برای نگارش استفاده شود، شکل ظاهری جداول چگونه باشد، حاشیه مقاله به چه اندازه باشد و موارد دیگر.

۹- Affiliation: همان وابستگی سازمانی است. تقریباً هر پژوهشگری که به نگارش مقاله اقدام می‌کند در یک سازمانی یا در حال تحصیل است یا در حال کار. مجلات معمولاً از نویسندگان درخواست می‌کنند اطلاعات مربوط به محل تحصیل یا کار خود را بر روی مقاله و بلافاصله بعد از نام خود ذکر کنند. وابستگی‌های سازمانی برای دانشگاه یا محل کار بسیار مهم است زیرا باعث معرفی آنها در سطح دنیا می‌شود (افیلیشن یا وابستگی سازمانی (Affiliation) و آشنایی با آن). 

۱۰- Publication fee: بسیاری از مجلاتی که معمولاً open access هستند در قبلا چاپ مقاله از مولفان هزینه چاپ دریافت می‌کنند. این هزینه معمولاً همزمان با ارسال نامه پذیرش برای مولفان به آنها اطلاع داده می‌شود. در صورت عدم پرداخت هزینه چاپ، مقاله به چاپ نهایی نخواهید رسید.

۱۱- Acceptance letter: به معنای نامه پذیرش است. نامه پذیرش به مفهوم پذیرش نهایی چاپ مقاله در یک مجله است که به صورت نامه‌ای در قالب پی دی اف یا به صورت ایمیل به نویسنده مسئول و گاهاً به همه نوینسدگان اطلاع رسانی می‌شود. تنها در این صورت است که مولفان مطمئن می‌شوند که مقاله آها در مجله مزبور چاپ خواهد شد (نامه پذیرش مقاله و سوالات متداول پژوهشگران درباره آن).

۱۲- Peer review: داوری بی‌همتا: معمولاً بسیاری از مجلات مقاله را جهت داوری به دو یا سه داور ارسال می‌کنند که بررسی کیفی محتوای آن از دیدگاه‌های مختلف صورت گیرد. در این نوع داوری، معمولاً مقاله از دیدگاه‌های نظری، روش تحقیق، آمار و مسائل اخلاقی مورد بررسی دقیق قرار می‌گیرد. 

۱۳- Blind review: ادیتور مجله برای اینکه داوران مجله تحت تاثیر اسامی مولفان و یا روزمه آنها قرار نگیرند، از مولفان درخواست می‌کنند که مقاله را بدون نام مولفان به آنها سابمیت کنند. مقاله دریافت شده از سوی ادیتور طبیعتا بدون نام است و زمانی که مقاله برای داوران ارسال می‌شود، داوران مجله هیچگونه اطلاعی از نام مولفان و سوابق آنها ندارند. به این فرآیند اصطلاحاً داوری کور گفته می‌شود تا از هرگونه سوگیری در فرآیند داوری جلوگیری شود.

۱۴- Scope: هر مجله‌ای برای چاپ مقاله اسکوپی دارد که خارج از آن اسکوپ مقاله پذیرش نمی‌کند. برای مثال اگر اسکوپ مجله در برق قدرت باشد، از پذیرش مقالات در اسکوپ بروق الکترونیک ممانعت خواهد کرد. قبل از ارسال مقاله، مولفان حتماً باید از اسکوپ مجله اطلاع داشته باشند تا مقاله غیرمرتبط به مجله ارسال نکنند.

۱۵- IF یا Impact factor: ضریب تاثیر هم گفته می‌شود که معمولاً با عدد یا با Q1 تا Q4 معمولاً در مجلات اسکوپوس نشان داده می‌شود. این عدد میزان تاثیر مجله را در حیطه یا اسکوپی که در آن مقاله چاپ می‌کند نشان می‌دهد. هرچقدر این عدد بزرگتر باشد به منزله اثرگذاری زیاد مجله می‌باشد. در مجلات اسکوپوس Q1 بالاترین صریب تاثیر و Q4 پایین‌ترین ضریب تاثیر را نشان می‌دهد (انواع مختلف ضریب تاثیر و جایگزین های IF را بشناسید).

۱۶- Global impact factor: ضریب تاثیری است که معمولاً از سوی ادیتور مجله برای خود مجله محاسبه می‌شود و فاقد هرگونه اعتبار به لحاظ علمی است.

۱۷- Index: ایندکس برای مجلات بسیار مهم است. در واقع، به وسیله ایندکس مجله است که می‌توان ارزیابی نمود مجله چقدر دارای اعتبار و ارزش است. معمولاً تمامی وب سایت های مجله گزینه یا منویی با نام Index در خود دارند که با ورود به آن می‌توان مشاهده کرد مجلات مقاله در چه پایگاه‌هایی نمایه خواهد شد. پایگا‌هایی مانند اسکوپوس، کلاریویت آنالیتیکس، ISC، گوگل اسکولار، پابمد و …

۱۸- Special issue: به معنای شماره ویژه است. برخی مجلات، گاهاً اقدام به چاپ شماره ویژه می‌کنند. شماره ویژه معمولاً برای چاپ مقالات کنفرانسها، سمپوزیوم‌ها و یا چاپ مقالاتی که در یک حیطه بسیار خاص هستند صورت می‌گیرد.

۱۹- Regular issue: شماره عادی برای چاپ مقالات که معمولاً در بخش آرشیو می‌توان به آن دسترسی پیدا کرد.

۲۰- Fast review: برخی اوقات بنابه درخواست مولفان از مجلات، مقاله آنها خارج از نوبت عادی داوری قرار می‌گیرد تا فرآیند داوری سریعتر شکل گیرد. در این صورت معمولاً مولفان هزینه داوری سریع را باید به مجله پرداخت کنند و مجله نیز موظف است در کوتاهترین زمان ممکن نتیجه داوری را به مولفان ارایه کند. نتیجه فارغ از مبلغی که مولفان به خاطر داوری سریع می‌پردازند احتمال دارد رد یا پذیرفته شود.

۲۱- Galley proof: در مرحله نهایی چاپ، ادیتور مجله اقدام به ارسال نسخه قبل از چاپ مقاله به نویسندگان می‌کند که نویسندگان باید آن را مطالعه کنند و تمامی مواردی که به نظر آنها دارای اشکال و یا ایراد است برطرف کنند. این ایرادات صرفاً در بخش مشخصات نویسندگان احتمال دارد که رخ دهد. به این نسخه، نسخه پروف گفته می‌شود (پروف مقاله یا Galley Proofs چیست؟).

نوشته آشنایی با مفاهیم رایج در چاپ مقاله برای پژوهشگران اولین بار در موسسه پژوهشی اوج دانش پدیدار شد.

+  آیا می‌توان به مجلات پولی اعتماد کرد؟

+ هزینه چاپ مقاله ISI چقدر است؟ 

+ پذیرش و چاپ مقاله isi تضمینی

+ عوامل پذیرش مقاله از سوی مجلات معتبر

نامه پذیرش مقاله و سوالات متداول پژوهشگران درباره آن

۱- آیا نامه پذیرش در قالب یک فایل pdf ارسال می‌شود؟

بسیاری از پژوهشگران این سوال را دارند که ارسال نامه پذیرش به چه شکلی است و در چه قالبی است. برخی از مجلات از ارسال هرگونه فایل به عنوان نامه پذیرش خودداری می‌کنند و صرفاً پذیرش شدن مقاله پژوهشگر را در قالب ایمیل به مولف اطلاع می‌دهند. به این منظور که هیچ فایل pdf، doc یا موارد مشابه دیگری در کار نیست و صرفاً ادیتور از طریق ایمیل رسمی و شخص خود که بیشتر بر روی وب سایت مجله نیز آن ایمیل درج شده است با پژوهشگر در ارتباط است و صرفاً پیامی مبنی بر پذیرش و یا رد مقاله به پژوهشگر ارسال می‌کند.

۲- آیا نامه پذیرش در وب سایت مجله آنلاین می‌شود؟

تقریباً می‌توانیم بگوییم که هیچ نامه پذیرشی در هیچ مجله‌ای آنلاین نمی‌شود و این یک ایده کاملاً اشتباهی است. برخی از مجلات بعد از اینکه مقاله‌ای را مورد پذیرش قرار دادند نام مولفین و عنوان پژوهش را بر روی وب سایت خود آنلاین می‌کنند. این به معنی آنلاین نمودن پذیرش مقاله نیست اما مجله با این روال مشخص می‌کند مقاله مورد نظر را پذیرش کرده و در نوبت چاپ قرار داده است. اما بسیاری از مجلات نیز بعد از پذیرش دادن به مقالات اسم یا عنوانی از آن مقالات در وب سایت خود نمایه نمی‌کند و نمی‌توان انتظار داشت که مجله این کار را انجام دهد زیرا هر مجله‌ای در فرآیند پذیرش و چاپ مقاله فرآیند و مراحل خاص خود را طی می‌کند.

۳- آیا نام تمامی مولفین در روی نامه پذیرش درج می‌شود؟

قبلاً مطرح کردیم که برحسب سلیقه ادیتور پذیرش مقاله یا از محتوای ایمیل و یا به صورت یک فایل پی دی اف به مولفین اطلاع داده می‌شود. حال، سوال بسیاری از پژوهشگران این است که آیا در محتوای ایمیل و یا فایل ارسالی اگر بیش از یک مولف در مقاله موجود باشد نام تمامی مولفین مقاله در نامه پذیرش قید می‌شود؟ باید بگوییم که ادیتورها صرفاً با نویسنده مسئول مکاتبات خود را انجام می‌دهند. هرگونه اطلاعیه در مورد مقاله اگر از سوی ادیتور صادر شود صرفاً به نویسنده مسئول مقاله صادر می‌شود و در نامه پذیرش نیز صرفاً نام نویسنده مسول قید می‌شود. گاهاً دیده شده است که با ذکر نام نویسنده مسئول واژه “و همکاران: نیز قید می‌گردد که این نیز باز به سلیقه ادیتور مجله است. اما بعد از اینکه مقاله چاپ شد و بر روی وب سایت آنلاین شد و یا بر روی هاردکپی مقاله پرینت گرفته شد نام تمامی مولفین در آن قید می‌شود و این عمل دیگر به سلیقه ادیتور بستگی ندارد و هر تعداد نامی که بر روی مقاله ارسالی آمده است هنگام چاپ مقاله می‌بایست همان تعداد نام بر روی مقاله ذکر شود. مخلص کلام این است که تا قبل از چاپ مقاله، ادیتور مجله تمامی اطلاعیه‌های خود را صرفاً با نویسنده مسئول در جریان می‌گذارد.

۴- آیا افیلییشن یا وابستگی سازمانی مولف یا مولفین بر روی نامه پذیرش درج می‌شود؟

با توجه به درخواست نویسنده مسئول مبنی بر قید نام تمامی مولفین در نامه پذیرش این امکان وجود دارد که ادیتور مجله نامه پذیرش را با نام تمامی مولفین به نویسنده مسئول ارسال کند. حتماً به خاطر داشته باشید که ادیتور می‌تواند تقاضای نویسنده مسول را برای ذکر تمامی مولفین بر روی نامه پذیرش رد کند و تنها نام نویسنده مسول را درج کند. فورمت نامه پذیرش به شکلی نیست که وابستگی‌های سازمانی هریک از نویسندگان بر روی نامه پذیرش قید شود. وابستگی‌‌های سازمانی یا افیلییشن صرفاً هنگام چاپ مقاله بر روی مقاله درج می‌شوند. اما یکبار دیگر باید بگوییم که با درخواست نویسنده مسول این امکان کم وجود دارد که وابستگی‌های سازمانی هریک از نویسندگان نیز بر روی نامه پذیرش قید شود اما در واقع این امر بسیار نادر است.

نامه پذیرش مقاله و سوالات متداول پژوهشگران درباره آن

۵- آیا نامه پذیرش دارای مهر رسمی مجله است؟

نامه پذیرش ارسالی ادیتورها کاملاً سلیقه‌ای است. به ندرت دیده شده است که بر روی نامه پذیرش ادیتور مجله مهری درج نموده باشد. معمولاً نامه‌های پذیرش با امضای سردبیر ختم می‌شود و زدن مهر بر روی نامه پذیرش خیلی به ندرت انجام می‌شود. بنابراین، با دیدن نامه پذیرشی که مهر ندارد نباید چنین تلقی نمود که نامه پذیرش مخدوش است. 

۶- آیا روی نامه پذیرش تاریخ دقیق چاپ مقاله قید می‌شود؟

ادیتورهای مجله با توجه به وضعیت و ترافیک نوبت چاپ مجله خود و بر اساس برخی عوامل دیگر احتمالاً تاریخ چاپ مقاله را به صورت دقیق اعلام کنند. این احتمال نیز وجود دارد که ادیتور مجله تاریخ چاپ و یا مشاره دقیق چاپ مقاله را در مجله مشخص ننموده و به جای آن صرفاً سال چاپ را مشخص کند. تا شماره و ماه چاپ بعداً به نوینسده مسدول ارسال گردد. در کل وجود یا عدم وجود تاریخ دقیق چاپ بر روی نامه پذیرش دست سردبیر است.

۷- آیا تمامی نامه‌های پذیرش می‌بایست محتوای یکسانی را شامل گردند؟

متاسفانه در بین برخی از دانشجویان و پژوهشگران گاهاً دیده می‌شود که اعتقاد دارند محتوای نامه‌های پذیرش می‌بایست دقیقاً یک شکل و حالت خاص را داشته باشد. این امر وقتی صحیح است که نامه‌های پذیرش از یک مجله خاص ارسال شده باشد. بله، اگر شما در طول یکسال از یک مجله دو یا چند نامه پذیرش دریافت کرده باشید اصولا محتوای نامه‌های پذیرش آن و شکل و طراحی آن یکسان است. اما پژوهشگر نمی‌تواند انتظار داشته باشد که نامه پذیرش دو مجله متفاوت دارای طراحی و محتوای مشابهی باشند. پژوهشگران می‌بایست این مساله را در نظر بگیرند که به تعداد مجلات موجود در دنیا سردبیر وجود دارد و سلایق سردبیران مجلات مختلف کاملاً با یکدیگر متفاوت است. ما برحسب تجربه کاری خود دیده‌ایم که یک ادیتور نامه پذیرشی را بدون هیچگونه طراحی و در قالب یک پاراگراف دو خطی ارسال نموده است. ادیتور دیگری از یک مجله دیگر، نامه پذیرشی بسیار شکیل و طراحی شده دارد و به صورت دقیق و جزیی تمامی فرآیند داوری را در نامه پذیرش مرقوم نموده و در آخر نیز تاییده پذیرش را به نویسنده مسئول یا مولفین اطلاع داده است. این دیدگاه باید به وجود آید که محتوا و قالب نامه‌های پذیرش ارسالی از سوی ادیتور مجلات به هیچ عنوان از یک پروتکل مشابهی پیروی نمی‌کنند و همانظور که قبلاً نیز گفتیم حتی برخی ادیتور ها که شمار آنها فراوان است اصلاً هیچ فایلی مبنی بر نامه پذیرش به پژوهشگر ارسال نمی‌کنند.

۸- آیا با ارسال نامه پذیرش مجله درخواست هزینه‌های چاپ را می‌کند؟

بله، مجله بعد از اینکه نامه پذیرش خود را صادر نمود از نویسنده مسئول (و مولفین) درخواست می‌کند تا برای رسیدن به مرحله چاپ، می‌بایست هزینه‌های چاپ را به شماره حسابی که ارسال شده است واریز نمایند. امروزه کمتر مجله‌ای حین نامه پذیرش از مولفین درخواست وجه را ندارد. حتی بسیاری از مجلات قبل از اینکه نامه پذیرشی ارسال نمایند درخواست تسویه حساب برای هزینه‌های چاپ می‌کنند و بعد از آن نامه پذیرش مقاله ارسال می‌گردد. کلاً قاعده دریافت هزینه‌های چاپ مختص مجلات اوپن اکسس می‌باشد.

لینکهای مرتبط و مفید دیگر را مطالعه کنید.

چاپ مقاله در مجلات مورد تایید وزارت علوم

چاپ فوری مقاله در مجلات معتبر بین المللی

نوشته نامه پذیرش مقاله و سوالات متداول پژوهشگران درباره آن اولین بار در موسسه پژوهشی اوج دانش پدیدار شد.

بیشتر بخوانید: نحوه امتیاز دهی به مولفان یک مقاله

آیا می توان در یک مقاله دو نویسنده مسئول تعیین کرد؟

هرچند برخی از مجلات این اجازه را به پژوهشگران خود می‌دهند که مقاله آنها دو نویسنده مسئول داشته باشد، اما بسیاری از آنها اجازه چنین کاری را نمی‌دهند. با این حال، اگر پژوهشگرانی بخواهند دو نویسنده مسئول برای مقاله خود انتخاب کنند و دلیل این انتخاب را در کاور لتر ارسالی مبنی بر لزوم وجود دو نویسنده مسئول به ادیتور مجله بیان کنند به احتمال مشکلی از این بابت وجود نخواهد داشت و در برخی موارد ادیتورهای مجله این شرایط را می‌پذیرند. همانگونه که گفتیم، فارغ از تبیین لزوم دو نویسنده مسئول در کاورلتر، این احتمال بالا وجود دارد که ادیتور مجله بودن دو نویسنده مسئول را نپذیرد. در این صورت می‌بایست یکی از این دو راه را انتخاب کنید؛ کار را با یک نویسنده مسئول ادامه دهید یا اینکه فرآبند پذیرش و چاپ مقاله را از آن مجله کنسل کنید (افیلیشن یا وابستگی سازمانی (Affiliation) و آشنایی با آن).

اگر می‌خواهید حتماً در مقاله خود دو نویسنده مسئول داشته باشید، قبل از ارسال مقاله به یک مجله برای اینکه بدانید آیا ادیتور شرایط شما را خواهد پذیرفت یا خیر، ایمیلی به ادیتور مجله ارسال کنید و در ان لزوم و چرایی وجود دو نویسنده مسئول را توضیح دهید. در صورت پذیرش ادیتور، مقاله را به آنها سابمیت نمایید. این راه‌حل به این خاطر است که وقتی شما مقاله را در آغاز به مجله ارسال می‌کنید، اگر ادیتور مخالف وجود دو نویسنده مسئول باشد، شما می‌بایست مدت زمانی را منتظر باشید تا مجله فرآیند کنسل شدن مقاله شما را به اتمام برساند که خود این فرآیند مدت‌دار است و موجب از بین رفتن زمان پژوهشگران می‌شود.

لینک‌های مفید و مرتب دیگر را بخوانید

استخراج کتاب از پایان نامه ارشد و دکترا

چاپ کتاب بهتر است یا چاپ مقاله؟

نوشته آیا می توان در یک مقاله دو نویسنده مسئول تعیین کرد؟ اولین بار در موسسه پژوهشی اوج دانش پدیدار شد.